HİB Nedir? Hizmet İhracatçıları Birliği Üyeliği ve Sağlık Turizmi

HİB (Hizmet İhracatçıları Birliği), yurt dışına hizmet satan ya da satmayı planlayan kurum ve kuruluşların üye olduğu, TİM çatısı altındaki ihracatçı birliğidir. Sağlık turizmi için önemi şurada: 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki hizmet sektörü desteklerinden yararlanmak için HİB üyeliği gerekir, yararlanıcı başvurularını da HİB Genel Sekreterliği inceler.

HİB ne işe yarar?

Türkiye’de ihracatçı birlikleri ve bunların üst kuruluşu Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), 5910 sayılı Kanun’a göre çalışır. Kanun’un 4. maddesi, ihracatçıların ilgili birliğe üye olmasını ve kanunda belirtilen ödemeleri yapmasını zorunlu tutar. Hizmet İhracatçıları Birliği, İhracat 2018/3 sayılı Tebliğ ile kuruldu (Resmî Gazete 24.03.2018, sayı 30370); aynı Tebliğ, o güne kadar adında hizmet de geçen Elektrik Elektronik ve Hizmet İhracatçıları Birliği’nin unvanını “Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği” olarak değiştirdi. Birliğe ayrı bir genel sekreterlik kurulmasının yolunu 2021’deki değişiklik açtı. Birlik bugün üç temel iş görür:

• Temsil: birlik bünyesindeki sektör komiteleriyle hizmet ihracatı stratejisine katkı vermek, sektörün sorunlarını tespit edip çözüm önerisi sunmak.
• Destek incelemesi: Ticaret Bakanlığı’nın hizmet sektörü destekleri genelgesi, HİB Genel Sekreterliğini “incelemeci kuruluş” olarak tanımlar. Yararlanıcıların destek başvurularını bu birim inceler ve sonuçlandırır.
• Pazara giriş faaliyetleri: ticaret ve alım heyetleri, yurt içi ve yurt dışı fuar organizasyonları, millî katılımlar ve HİSER projeleri.

Sağlık turizminde HİB’in yanında sık karşılaşacağınız bir diğer kurum, Sağlık Bakanlığı ile ilişkili kamu şirketi USHAŞ’tır. Görev alanını USHAŞ’ın ne yaptığını anlatan rehberimizde özetledik.

2026’da geçerli mevzuat: 10962 sayılı Karar

Hizmet ihracatı desteklerini 2022’den beri düzenleyen 5448 sayılı Karar, 26 Şubat 2026 tarihli ve 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 49. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. Yeni Kararın adı “Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Karar”dır. Karar 27 Şubat 2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerlidir. Ticaret Bakanlığı da eski kararı sitesinde “Mülga Mevzuat” başlığı altında listeliyor.

Uygulamanın ayrıntısı, Bakanlığın 5 Mart 2026’da onaylanan Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine İlişkin Genelge’sindedir. Karar metninde HİB adı geçmez; birliğin rolü Genelge’de tanımlanır. Yeni Karar yürürlüğe girmeden önce başvurusu yapılıp henüz sonuçlanmamış, ön onayı verilmiş, ödemesi kısmen ya da tamamen yapılmış veya faaliyeti başlamış işlerde yürürlükten kaldırılan mevzuatın lehe hükümleri uygulanır (Karar, geçici madde 1).

Sağlık turizmi şirketleri için HİB neden kritik?

Yurt dışından gelen hastaya Türkiye’de verilen tedavi bir hizmet ihracatıdır. Bu durum Karar’ın 4. maddesindeki hizmet ihracatı tanımına ve 5. maddesindeki “yurt içi hizmet sunumu” yöntemine girer: hizmet Türkiye’de sağlanır, yurt dışında yerleşik kişi bundan Türkiye’de yararlanır. 10962 sayılı Karar, Hizmet Sektörleri Atılım Programı’nda sağlık ve spor turizmi sektörünü kapsar ve sağlık turizmi kuruluşlarına başlıca şu kalemlerde destek verir:

Tabloyu üç kural tamamlar. Birim, reklam-tanıtım-pazarlama ve yurt dışı etkinlik katılımı gibi kalemlerde Karar, faaliyet Bakanlığın belirlediği hedef ülkelerde ya da bu ülkelere yönelik yapılırsa oranın en fazla 20 puan artırılabileceğini söyler (md. 44). Genelge bu artışı, sektör bazında hazırlanan Hedef Ülkeler Listesi’ndeki (EK-53; sağlık turizminde 20 ülke) ülkeler için 20 puan olarak uygular; bu kalemlerde oran %50 yerine %70 olur. Faaliyet birden çok ülkeyi kapsıyorsa ülkelerin hepsi listede olmalıdır (Genelge md. 102). Üst limitler her takvim yılı başında en fazla yeniden değerleme oranında güncellenir (md. 43), bu yüzden sonraki yıllar için Bakanlığın güncel özet tablosuna bakın. Ulaşım desteğinde bilet başına tavan tek yön 15.000 TL, gidiş-dönüş 30.000 TL’dir; hastanın Türkiye’ye girişinden itibaren en geç 7 gün içinde sağlık kuruluşuna kaydı yapılmış olmalı ve destek, hastanın aynı dönemde aldığı toplam sağlık hizmeti bedelinin üçte birini aşmamalıdır (Genelge md. 41).

Teşvik kalemlerinin tamamına sağlık turizmi teşvikleri rehberimizden göz atabilirsiniz. Belgelendirme desteği yalnız Genelge’nin EK-9 listesindeki belge, sertifika ve akreditasyonlar için geçerlidir; sağlıkta yaygın kalite belgelerini JCI ve TEMOS akreditasyon rehberimizde anlattık.

Destek zinciri kuruluş türüne göre şu sırayla ilerler:

1. Yetki belgesi: Sağlık turizmi aracı kuruluşu, şirket olarak kurulmuş olmalı ve uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi almış olmalıdır. Sağlık kuruluşlarından bu belge, ilgili kamu kurumunun zorunlu tuttuğu durumlarda istenir (Genelge EK-4).
2. Kapsama alım (yalnız aracı kuruluşlar): Aracı kuruluş, Uluslararası Hizmet Ticareti Genel Müdürlüğüne kapsama alım başvurusu yapar. Kapsama alım tarihinden önceki faaliyet ve ödemeler destek dışıdır (Genelge md. 6).
3. HİB üyeliği: Sağlık kuruluşunun destekten yararlanabilmesi için HİB üyesi olması gerekir; HİB de devlet yardımı başvurularında üyelik belgesinin temel belgeler kapsamında istendiğini belirtir. Bu yüzden üyeliği ilk ön onay ya da destek başvurusundan önce tamamlayın. Kapsama alım sürecindeki aracı kuruluş, kapsama alınması uygun bulunduktan sonra üye olabilir (Genelge md. 119).
4. Ön onay ve destek başvurusu: İşlemler DYS üzerinden yürür. Ön onay başvuruları Genel Müdürlüğe, destek başvuruları incelemeci kuruluş olan HİB Genel Sekreterliğine gider (Genelge md. 99).

Yetki belgesi, üyelik ve destek başvurusu birbirinin alternatifi değil, aynı zincirin ardışık halkalarıdır.

Sağlık turizminde HİB üyelik şartları

HİB’e hizmet ihracatı yapan ya da yapmayı planlayan kurum ve kuruluşlar üye olabilir. Başvuru, birliğin çevrim içi üyelik sistemi üzerinden yapılır. HİB’in üyelik sayfasında istenen belgeler şunlardır:

• Sistemden iletilen formlar: üyelik başvuru formu, üyelik taahhütnamesi ve online işlemler başvuru dilekçesi. Üçünün de ıslak imzalı ve kaşeli hâli sisteme yüklenir.
• Kuruluş belgesi: ana sözleşme örneği ya da kuruluş ticaret sicil gazetesi; konsorsiyumlarda ortaklık sözleşmesi.
• Vergi levhası ve imza sirküleri: barkodlu vergi levhası ya da mükellefiyet yazısı; şahıs firmalarında imza sirküleri yerine imza beyannamesi.
• Brüt satışı gösteren belge: bir önceki yılın kurumlar vergisi beyannamesi, şahıs firmalarında yıllık gelir vergisi beyannamesi. Beyannamesi henüz oluşmamış adaylar 2025 brüt satışını gösteren YMM/SMMM onaylı dilekçeyi, YMM/SMMM imza beyannamesini ve faaliyet belgesini sunar.

Destek tarafında sağlık turizmine özgü şartlar Genelge’nin 5. maddesinde ve EK-4 listesindedir:

• Sağlık kuruluşu: medikal, termal ya da yaşlı ve engelli bakımı alanında, ilgili kamu kurumunun izni ve denetimiyle çalışan özel, kamu veya üniversite sağlık kuruluşu olmalıdır. Hastanelerde ruhsat ve tanıtım kurallarını Özel Hastaneler Yönetmeliği rehberimizde özetledik.
• Sağlık turizmi aracı kuruluşu: şirket olarak kurulmuş olmalı, 26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik uyarınca verilen yetki belgesine sahip olmalı ve Türkiye’deki sağlık kuruluşlarıyla yaptığı sözleşmeleri sunmalıdır.
• Devlete ait sağlık kuruluşları: HİB üyeliği şartından muaftır (Genelge md. 119).
• Daha önce hizmet ihracatı kaydı olmayanlar: HİB’in üyelik belgesi sayfasına göre, destek başvurusu için üyelik belgesi isterken bu durumu Üye İlişkileri Şubesine ayrıca bildirmelidir.

HİB aidatı 2026

HİB’de 2026 aidatı, firmanın bir önceki yılki brüt satış tutarına göre 12 dilimli bir baremle belirlenir ve aylık brüt asgari ücretin katı olarak hesaplanır. Toplam tutar iki parçadan oluşur: birliğin üyelik aidatı ve İhracatı Geliştirme A.Ş.’ye (İGE) aktarılan kesinti. HİB’in yayımladığı 2026 tablosu:

• Giriş aidatı: ilk kez üye olurken ödenir. Giriş aidatının alındığı yıl ayrıca yıllık aidat alınmaz.
• Yıllık aidat: üyeliği açık firmalara her yıl 1 Ocak’ta tahakkuk eder, vadesi şubat sonudur. Geç ödemede 6183 sayılı Kanun’a göre gecikme zammı işler.
• İGE kesintisi: 7341 sayılı Kanun çerçevesinde faaliyete geçen İhracatı Geliştirme A.Ş.’ye aktarılır; oranlarını Ticaret Bakanlığı belirler. 2026 tablosunda İGE payı dilime göre 8.257,50 TL ile 132.120 TL arasındadır.
• Borç sorgulama ve ödeme: 2025 brüt satışını gösteren YMM/SMMM onaylı dilekçe, YMM/SMMM imza beyannamesi ve faaliyet belgesi uyelik@hib.org.tr adresine gönderilir. Güncellenen borç TİM Online İşlemler portalından kartla ya da birlik hesabına havale veya EFT ile ödenir.

Tutarlar aylık brüt asgari ücretin katı olarak tanımlanır. Ödemeden önce HİB’in üyelik başvurusu sayfasındaki güncel tabloyu kontrol edin.

HİB üyeliğinin destek dışındaki getirileri

HİB’in kendi sıraladığı üyelik avantajları desteklerle sınırlı değil:

• Sektör komiteleri: birlik bünyesindeki komitelerde yer alıp sektörün sorunlarının çözümüne katılmak.
• Hususi damgalı (yeşil) pasaport: HİB üyesi firmaların sahip, ortak ve çalışanları, başvuru döneminden önceki 3 yıl içinde ihracat yapılmış olması ve diğer şartların sağlanması hâlinde başvurabilir.
• Finansmana erişim: İhracatı Geliştirme A.Ş. kefaletiyle sağlanan finansman imkânları.
• Heyetler ve fuarlar: ticaret ve alım heyetleri, millî katılımlı fuar organizasyonları.
• Bilgi akışı: mevzuat ve uygulama değişikliklerinden hızla haberdar olmak, sektör raporları ve eğitimler.

HİB sürecinde sık yapılan 5 hata

1. Eski Karar’a göre dosya hazırlamak. 2026’dan itibaren oranlar, üst limitler ve kalemler 10962 sayılı Karar ile 5 Mart 2026 onaylı Genelge’ye göre değerlendirilir. Eski kontrol listelerini bu iki metinle karşılaştırmadan kullanmayın.
2. Belgelerde farklı tüzel kişilik. Genelge’ye göre ulaşım desteği dışındaki kalemlerde sözleşme, fatura ve ödeme belgeleri yararlanıcı (ya da onaylı organik bağı olan şirketi) adına düzenlenmiş olmalı ve belgelerde taraf ayniyeti bulunmalıdır (md. 119). Yetki belgesi bir şirkette, faturaları başka bir şirkette olan dosya baştan sorunludur.
3. Altı aylık süreyi kaçırmak. Destek başvurusu çoğu kalemde ödeme belgesi tarihinden, ulaşım desteğinde hastanın Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren altı ay içinde yapılır. Eksik belgeler, eksiklik yazısından itibaren en geç üç ayda tamamlanır (md. 98).
4. Aidatı geciktirmek. Yıllık aidatın vadesi şubat sonudur; gecikmede 6183 sayılı Kanun’a göre gecikme zammı işler. Ödemeyi takvime bağlayın.
5. Destek tavanını gelirden bağımsız sanmak. İlk destek ödemesini izleyen ikinci takvim yılından itibaren yararlanıcı her yıl izlenir. Bu yıllarda ödenecek toplam destek, önceki yılın hizmet ihracatı ve yurt dışı kaynaklı gelirlerinin üçte birini aşamaz; Finansal Bilgi Formu (EK-5) sunulmazsa başvurular değerlendirmeye alınmaz (md. 8).

Üyelik sonrası: ihracatı büyüten asıl iş

HİB üyeliği ve destekler altyapıdır; hastayı getiren pazarlamadır. Desteklenen reklam bütçesinin verimli çalışması için hedef ülke ve dil eşleşmesi doğru kurulmalı, tedavi bazlı açılış sayfaları hazırlanmalı ve yapay zekâ aramaları dahil yeni arama davranışlarında görünürlük sağlanmalıdır. Bu son konuyu GEO rehberimizde ayrıntılı işledik. Yurt dışı hasta kazanımını ölçümüyle birlikte kurgulamak için sağlık turizmi pazarlama hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

HİB üyeliği, sağlık turizminde kurumsallaşmanın temel adımlarından biridir. Belge, üyelik ve destek zincirini kurduysanız sıradaki halka pazarlama: bize yazın, ihracat hedefinize göre kampanya mimarisi çıkaralım.