İYS Nedir? Klinikler İçin İleti Yönetim Sistemi ve SMS/E-posta Onayı Rehberi

İYS (İleti Yönetim Sistemi), işletmelerin SMS, sesli arama ve e-posta ile gönderdiği ticari elektronik iletiler için aldıkları onayları kaydettikleri ulusal veri tabanıdır. Dayanağı 6563 sayılı Kanun ve Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik’tir. Tanıtım ya da kutlama mesajı gönderecek klinik önce İYS’ye kaydolur, onayları buraya yükler.

İYS nedir, kim işletir?

İYS, ticari elektronik ileti onaylarının alınmasına, ret hakkının kullanılmasına ve şikâyetlerin yönetilmesine imkân tanıyan sistemdir (Yönetmelik md. 4/1-ö). Ticaret Bakanlığı bu sistemi kurmakla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ni (TOBB) görevlendirdi; sistemi TOBB bünyesinde bu iş için kurulan İYS A.Ş. işletir.

Alıcı için kullanım ücretsizdir: kişi hangi işletmeye, hangi kanal (arama, mesaj, e-posta) için izin verdiğini görür ve onayını kaldırabilir. Onaylar zaman damgasıyla kaydedilir; şikâyetler de bu veri tabanı üzerinden incelenir.

E-Devlet’te İYS nedir?

e-Devlet’teki “Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi” hizmeti, Ticaret Bakanlığı’nın vatandaşa açtığı İYS ekranıdır; izinler buradan da görüntülenir ve kaldırılır. İzinsiz ileti için şikâyet, e-Devlet’teki Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi ya da tiss.ticaret.gov.tr üzerinden, iletinin gönderildiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılır (Yönetmelik md. 14/3).

Hangi mesajlar ticari elektronik ileti sayılır?

Ticari elektronik ileti; telefon, çağrı merkezi, otomatik arama, e-posta ve kısa mesaj gibi araçlarla ticari amaçla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletidir (6563 md. 2/1-c). Yönetmelik, hizmeti tanıtan mesajların yanında işletmenin tanınırlığını artıran kutlama ve temenni mesajlarını da bu kapsama alır (md. 5/1).

Bilgilendirme ile ticari ileti ayrımını yapmak kliniğin sorumluluğundadır (İYS SSS). Pratik ölçü: mesaj hastanın aldığı hizmetle ilgili bilgi mi veriyor, yoksa yeni bir muayeneye mi davet ediyor? İkincisi tanıtımdır; “kontrol zamanınız geldi, randevu alın” gibi mesajları yalnız onaylı listeye gönderin.

WhatsApp mesajları kapsamda mı?

İYS arama, mesaj ve e-posta kanallarını yönetir; SSS’inde WhatsApp’a özel bir cevap yok. Kanun’daki tanım ise “kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar” diyerek listeyi açık bırakıyor. Bu yüzden WhatsApp’tan toplu tanıtım mesajı için de önce onay alın. Tedavi yazışmasıyla pazarlama mesajının ayrımı için klinikler için WhatsApp Business rehberimize bakabilirsiniz.

Klinikler İYS’ye kayıt olmak zorunda mı?

Tanıtım ya da kutlama mesajı gönderen her klinik İYS’ye kaydolmak zorundadır: ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İYS’ye kaydolur, İYS’de onayı olmayan alıcıya ileti gönderilemez (Yönetmelik md. 5/2-3).

İYS kimler için zorunlu, kimler muaf?

Muafiyetler dardır (md. 2/2): GSM gibi elektronik haberleşme işletmecilerinin kendi abonelerine, vakıf üniversiteleri ve özel okulların öğrenci ve velilerine, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile bazı dernek ve vakıfların üyelerine gönderdiği iletiler; yayın kuruluşları ve kamu kurumlarının kamuoyunu bilgilendirme iletileri. Özel sağlık kuruluşları bu istisnalar arasında yok. Bakanlığın görüşüne göre Türkiye’de yerleşik olmayan işletme de Türkiye’deki alıcılara ileti gönderecekse kaydolur (İYS SSS).

Onay gerektirmeyen randevu ve ödeme bildirimlerinde İYS üzerinden onay kontrolü yapılmaz (md. 6/5); bu gönderimlerde SMS firması (aracı hizmet sağlayıcı) kliniğin bu yöndeki beyanını alır (md. 11/8). Tacir ya da esnaf alıcılara önceden onay almadan ileti gönderilebilir; ancak bu adresler de İYS’ye kaydedilir ve ret kontrolü yapılır (md. 6/3, 6/6).

Başvuru iys.org.tr’deki formla yapılır; SSS’e göre MERSİS numarası, markaların tescil belgeleri ve imza yetkilisinin T.C. kimlik numarası, cep telefonu ve kurumsal e-posta adresi istenir. E-postada aracı firmanın İYS sorgusu zorunlu değildir, ama klinik e-postayla da yalnız onaylı alıcılara ticari ileti gönderebilir.

İYS izni nasıl alınır ve sisteme nasıl yüklenir?

Onay üç yolla alınır: fiziksel ortamda imzayla, elektronik ortamda ya da doğrudan İYS üzerinden (Yönetmelik md. 7/1; İYS SSS). Hangi yol seçilirse seçilsin onayın İYS’de kayıtlı olması gerekir; İYS dışında alınan onaylarda ispat yükü kliniktedir (md. 7/10).

1. Onay metnini ayrı yazın: metinde kişinin olumlu irade beyanı, adı soyadı ve iletişim adresi bulunur; onay kutusu önceden işaretli olamaz (md. 7/1, 7/8).
2. Kanalı ayırın: İYS izinleri arama, mesaj ve e-posta için ayrı ayrı tutar; formda da üç ayrı tercih sunun.
3. Hizmeti onaya bağlamayın: randevu ya da tedavi, ileti onayı verme şartına bağlanamaz (md. 7/9).
4. Kanıtı saklayın: kâğıt formda imza aranır; elektronik onayda onayın alındığı bilgisi, ret imkânıyla birlikte 24 saat içinde kişiye iletilir (md. 7/2-3). Onay kayıtları, onay sona erdikten sonra üç yıl saklanır (md. 13/2).
5. Üç iş günü içinde yükleyin: İYS dışında alınan onay üç iş günü içinde İYS’ye kaydedilir (md. 7/11). Yüklemede iletişim adresi, izin tarihi, kanal, alıcı tipi ve izin kaynağı girilir; hafta sonu ve resmî tatiller sayılmaz (İYS SSS).
6. Onayı mesajla istemeyin: kişinin telefonuna ya da e-postasına ticari ileti göndererek onay talep edilemez (md. 7/4).

Klinik web tasarımı hizmetimizde onay alanlarını ve İYS aktarımını sitenin parçası olarak kuruyoruz.

Ret bildirimi nasıl işler?

Her ticari iletide ret yolu bulunur ve ret, iletinin geldiği kanaldan kolay ve ücretsiz yapılabilir (md. 9/3-4). Hasta reddettiğinde klinik bunu üç iş günü içinde İYS’ye bildirir ve aynı süre içinde gönderimi durdurur (md. 9/6, 10/1). Alıcı ret hakkını doğrudan İYS üzerinden de kullanabilir (md. 9/7); değişiklikler İYS’nin günlük izin raporundan izlenir.

İYS onayı ile KVKK açık rızası arasındaki fark

İYS onayı kliniğin kişiye ticari ileti göndermesine, KVKK açık rızası ise kişisel verinin belirli bir amaçla işlenmesine izin verir. Biri diğerinin yerine geçmez ve KVKK onayları İYS’ye yüklenmez.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 10.06.2025 tarihli ve 2025/1072 sayılı İlke Kararı (RG 26.06.2025, sayı 32938) bu ayrımı netleştirdi: SMS doğrulama koduyla üyelik onayı, kişisel veri işleme izni ve ticari ileti onayının tek eylemle alınmasına son verilir, her biri için ayrı seçenek sunulur. Ticari ileti için açık rıza ya hizmet sunumu tamamlandıktan sonra istenir ya da hizmet için zorunlu olmadığı açıkça belirtilir. Aydınlatma ile açık rıza da ayrı ayrı yapılır; ayrıntılar KVKK aydınlatma metni rehberimizde.

Klinikte asıl hassas nokta sağlık verisidir. KVKK md. 6/3-e, sır saklama yükümlülüğü altındakilerin tıbbi teşhis, tedavi ve bakım amacıyla sağlık verisi işlemesine imkân verir; pazarlama bu amaçlar arasında sayılmaz. Tedaviye göre ayrılmış bir SMS listesi kurmadan önce çerçeveyi Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik yazımızla birlikte hukukçunuzla netleştirin. Sağlık mevzuatı da aynı yönde: kişilerin bilgi ve rızası olmadan kişisel telefonları aranamaz, kısa ileti ya da e-postayla tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz (Tanıtım Yönetmeliği md. 5/1-k).

Mesajın içinde neler bulunmalı?

Her ticari iletide gönderenin kimliği, en az bir iletişim bilgisi ve ret yolu bulunur (Yönetmelik md. 8 ve 9):

• Tacirlerde ticaret unvanı ve MERSİS numarası, SMS gibi kısa alanlarda MERSİS numarası; esnafta ad soyad ile T.C. kimlik ya da vergi kimlik numarası (md. 8/2-3).
• Sesli aramada ticaret unvanı ya da esnafın adı soyadı (md. 8/4).
• Erişilebilir en az bir iletişim bilgisi (md. 8/5).
• Niteliği anlaşılmıyorsa “tanıtım” ya da “bilgilendirme” gibi bir ibare; SMS’te mesajın başında, e-postada konu satırında (md. 8/6).
• Her iletide ret imkânı (md. 9/4).

İçerik ayrıca sağlık tanıtım kurallarına tabidir. Tanıtım ve bilgilendirmede ücret, indirim, kampanya ya da promosyon bilgisine yer verilmez; sağlık hizmeti çekiliş ve hediye gibi pazarlama faaliyetlerine konu edilmez (Tanıtım Yönetmeliği md. 5/1-l, m). İYS onayı içeriği bu kurallardan muaf tutmaz; ilkelerin tamamı Sağlıkta Tanıtım ve Bilgilendirme Yönetmeliği yazımızda.

İYS kurallarına uymamanın cezası ne?

6563 sayılı Kanun md. 12’deki idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. 2026’da uygulanan tutarlar, Ticaret Bakanlığı’nın 25.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de (sayı 33118) yayımlanan Tebliği ile belirlendi.

Aynı aykırılık, ceza tebligatının yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde tekrarlanırsa bir önceki cezanın iki katı uygulanır (md. 12/4). Cezayı, kliniğin sicile kayıtlı merkezinin bulunduğu ildeki ticaret il müdürü verir (Yönetmelik md. 17/1). Mesaj KVKK’ya ya da Tanıtım Yönetmeliği’ne de aykırıysa o mevzuatın yaptırımları ayrıca gündeme gelebilir (bkz. sağlık reklam cezaları). 2027 tutarlarını mevzuat.gov.tr’deki güncel tablodan kontrol edin.

Klinik için İYS kontrol listesi

1. Kliniğin ve tescilli markalarının İYS kaydını yapın.
2. Listeyi ayıklayın; İYS’de onayı olmayan adrese tanıtım ya da kutlama mesajı göndermeyin.
3. Formlarda kanal bazlı, işaretsiz onay kutuları kullanın; KVKK aydınlatması ve açık rızayı ayrı tutun.
4. Dışarıda alınan onayı üç iş günü içinde İYS’ye aktarın.
5. SMS firmanıza bilgilendirme ve ticari gönderimi yazılı olarak ayırın.
6. Her mesaja kimlik, iletişim bilgisi ve ret yolu ekleyin; reddi üç iş gününde uygulayın.
7. Onay kayıtlarını en az üç yıl saklayın.